{"id":140,"date":"2012-10-01T20:28:03","date_gmt":"2012-10-01T15:28:03","guid":{"rendered":"http:\/\/rezonans-ypu.com\/?p=140"},"modified":"2013-02-05T20:34:00","modified_gmt":"2013-02-05T16:34:00","slug":"genefondumuza-vurulan-z%c9%99rb%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/?p=140","title":{"rendered":"Genefondumuza vurulan z\u0259rb\u0259"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.mia.az\/themes\/mia\/images\/logo.gif\" width=\"190\" height=\"98\" \/><\/p>\n<p><strong>Genefondumuza vurulan z\u0259rb\u0259<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.mia.az\/images\/library\/narkotik.jpg\" width=\"400\" height=\"220\" \/><br \/>\n<b>Narkotikaya alud\u0259\u00e7ilik al\u0131\u015fqanl\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r<\/b><\/p>\n<p>Narkomanl\u0131\u011f\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. H\u0259l\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l narkotik t\u0259rkibli vasit\u0259l\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlara yunan, roma, \u0259r\u0259b alim v\u0259 h\u0259kiml\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Avropa v\u0259 Asiya qit\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f xalqlar\u0131n mifologiyas\u0131nda ya\u011fl\u0131 xa\u015fxa\u015f insanlar\u0131n a\u011fr\u0131 v\u0259 \u0259zablar\u0131n\u0131n q\u0259nimi kimi qavran\u0131lm\u0131\u015f, xa\u015fxa\u015f qozas\u0131ndan al\u0131nan \u015fir\u0259 (tiry\u0259k) is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 tibbi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilmi\u015fdir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, tiry\u0259kli preparatlar Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 t\u0259bab\u0259td\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f, tiry\u0259kd\u0259n haz\u0131rlanan d\u0259rmanlardan ruhi x\u0259st\u0259l\u0259ri sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k, \u0259zablar\u0131 azaltmaq, spazma v\u0259 sars\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u0259k, pozulmu\u015f \u0259s\u0259b-sinir sistemini b\u0259rpa etm\u0259k kimi m\u00fcalic\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunub.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nNarkotik t\u0259rkibli bitkil\u0259rd\u0259n m\u00fcalic\u0259 m\u0259qs\u0259di il\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131 uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259 oldu\u011fu kimi m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 aktuald\u0131r v\u0259 eyni zamanda, insan orqanizmin\u0259, s\u0259hh\u0259t\u0259,sa\u011flaml\u0131\u011fa,m\u0259n\u0259viyyata \u0259n sa\u011falmaz z\u0259rb\u0259l\u0259r vuran, \u0259n \u00e7irkin, \u0259n ikrahedici v\u0259rdi\u015f kimi q\u0259bul edil\u0259n narkomanl\u0131q v\u0259 narkotikl\u0259r\u0259 alud\u0259\u00e7ilik bu g\u00fcn oldu\u011fu kimi q\u0259dim zamanlarda da \u0259n xo\u015fag\u0259lm\u0259z v\u0259rdi\u015f kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir. \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259yah\u0259t\u0259 \u00e7\u0131xanlar tiry\u0259k istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 v\u0259ziyy\u0259tinin \u015fahidi olduqda bunu yanl\u0131\u015f olaraq h\u0259min xalq\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f, h\u0259tta Hindistan\u0131 g\u0259z\u0259n bir alim tiry\u0259kd\u0259n fiziki as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 bel\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir: \u00abKim tiry\u0259k\u0259 v\u0259rdi\u015f edibs\u0259, onu h\u0259r g\u00fcn q\u0259bul etm\u0259lidir\u00bb. Fransada ziyal\u0131lar\u0131n d\u0259bd\u0259 oldu\u011fu \u00abH\u0259\u015fi\u015f\u00e7il\u0259r m\u0259clisi\u00bbnin \u00fczv\u00fc m\u0259\u015fur \u015fair \u015earl Bodler (1821-1867) \u00abS\u00fcni c\u0259nn\u0259t\u00bb \u0259s\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcbt\u0259la oldu\u011fu \u00aba\u011f s\u0259rxo\u015fluq\u00bb m\u0259rh\u0259l\u0259sini \u015f\u0259xsi t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslanaraq, bel\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir: \u00abBilmir\u0259m, h\u0259\u015fi\u015fd\u0259n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 on illik t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n ke\u00e7mi\u015f tiry\u0259k\u00e7il\u0259rin s\u00fcqutu aras\u0131nda b\u0259r\u0259b\u0259rlik i\u015far\u0259si qoymaq olar ya yox: lakin m\u0259n t\u0259sdiq edir\u0259m ki, onlar\u0131n biri sakitc\u0259 tovlayan (h\u0259\u015fi\u015f), dig\u0259ri is\u0259 \u0259ndaz\u0259 bilm\u0259y\u0259n iblisdir\u00bb<br \/>\nNarkotik asl\u0131l\u0131\u011f\u0131n elmi anlay\u0131\u015f\u0131 ilk d\u0259f\u0259 XVIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 verilmi\u015fdir. \u0130yirminci y\u00fcz illiyin sonunda is\u0259 narkomaniya \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri b\u0259laya \u00e7evril\u0259r\u0259k fiziki m\u0259nada ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n genofonduna sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259l\u0259r vuran, qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, k\u00fclli miqlarda x\u0259rcl\u0259r bahas\u0131na ba\u015fa g\u0259l\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 neqativ bir amil olmaqla yana\u015f\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 narkobaronlar\u0131n narkotikl\u0259rin qanunsuz d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259n k\u00fclli miqdarda g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\nNarkotizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli, \u00e7ox\u015fax\u0259li, geni\u015f maliyy\u0259 v\u0259saiti t\u0259l\u0259b ed\u0259n dinamik bir prosesdir. Problemin ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259liliyi is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, bu cinay\u0259t h\u0259mi\u015f\u0259 gizli \u015f\u0259raitd\u0259 ba\u015f verir, n\u0259zar\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131r v\u0259 durmadan art\u0131r.<br \/>\nRespublikam\u0131z\u0131n regionlar\u0131nda oldu\u011fu kimi Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin d\u0259 son ill\u0259r d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc sosial iqtisadi durum, i\u015fsizliyin artmas\u0131, sosial v\u0259ziyy\u0259tin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u0259nc n\u0259sl\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. Bu da t\u00fcfeyli h\u0259yat t\u0259rzi olan narkomaniyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir. A\u011f\u0131r sosial v\u0259ziyy\u0259t g\u0259ncl\u0259rin psixikas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259, h\u0259tta \u00f6z h\u0259yatlar\u0131na qar\u015f\u0131 laqeydliyin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 bir ba\u015fa narkomaniya v\u0259 dig\u0259r z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rin inki\u015faf\u0131 dem\u0259kdir. Narkomaniyan\u0131n g\u0259nc n\u0259slin aras\u0131nda yay\u0131lma s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 narkotik vasit\u0259l\u0259rin insan orqanizmind\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259c\u0259yi a\u011f\u0131r f\u0259sadlar haqq\u0131nda m\u0259lumats\u0131zl\u0131qd\u0131r. G\u0259ncl\u0259rin narkomaniyaya qur\u015fanmas\u0131 \u00e7ox vaxt \u0259traf m\u00fchitin t\u0259sirind\u0259n olur. Narkomaniya bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumat\u0131 olmayan g\u0259ncl\u0259r bu b\u0259lan\u0131n t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr, bu b\u0259la il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q sonra alud\u0259\u00e7ilik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 al\u0131\u015fqanl\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<br \/>\nSumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 narkomaniya il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259rin (buraya narkotik v\u0259sit\u0259l\u0259rin qanunsuz saxlan\u0131lmas\u0131, yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131, tiry\u0259kxanalar\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. hallar daxildir) \u00fcmumi say\u0131 1997-ci il \u0259rzind\u0259 58 olmu\u015fdursa, 1998-ci ild\u0259 bu n\u00f6v 61, 1999-cu ild\u0259 64, 2000-ci ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 is\u0259 50 cinay\u0259t qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259r Narkoloji Dispanserind\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259rinin say\u0131 1998-ci ild\u0259 262 n\u0259f\u0259r, 1999-cu ild\u0259 307 n\u0259f\u0259r, 2000-ci ild\u0259 331 n\u0259f\u0259r, 2001-ci ilin ilk r\u00fcb\u00fcn\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 560 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. 1998-ci ild\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 262 n\u0259f\u0259rd\u0259n 241 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi, 21 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n cinsind\u0259n, onlardan 104 n\u0259f\u0259ri is\u0259 g\u0259nc olmu\u015fdur. 1999-cu ild\u0259n qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 307 n\u0259f\u0259rd\u0259n 285 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi, 26 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n cinsind\u0259n, 172 n\u0259f\u0259ri is\u0259 g\u0259nc olmu\u015fdur. 2000-ci ild\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 331 n\u0259f\u0259rd\u0259n 301 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi, 30 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n cinsind\u0259n, 189 n\u0259f\u0259ri g\u0259nc olmu\u015fdur. 2001-ci ilin ilk r\u00fcb\u00fcn\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 is\u0259 560 n\u0259f\u0259rd\u0259n 504 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi, 56 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n, 347 n\u0259f\u0259ri g\u0259ncdir. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi 1998-ci ild\u0259 \u00fcmumi qeydiyyatda olan narkomanlar\u0131n 40%-i g\u0259ncl\u0259r, 8%-i qad\u0131nlar t\u0259\u015fkil edirdis\u0259, 1999-c\u00fc ild\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 56% g\u0259ncl\u0259r, 8.5% qad\u0131nlar, 2000-ci ild\u0259 57%g\u0259ncl\u0259r, 9% qad\u0131nlar, 2001-ci ild\u0259 is\u0259 62% g\u0259ncl\u0259r, 10% qad\u0131nlar olmu\u015fdur.<br \/>\n\u018fsas problem odur ki, narkotika alud\u0259\u00e7isi olan g\u0259ncl\u0259r c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259mamil\u0259 laz\u0131ms\u0131z, h\u0259tta t\u0259hl\u00fck\u0259li \u00fcns\u00fcr\u0259 \u00e7evrilir. C\u0259miyy\u0259t narkoman g\u0259ncl\u0259rin timsal\u0131nda i\u015fg\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k olan bir n\u0259sli itirir. Narkomanl\u0131\u011f\u0131n n\u0259silart\u0131rma qabiliyy\u0259tin\u0259 nec\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi m\u0259lum faktd\u0131r. Bu is\u0259 onsuz da iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r m\u0259ng\u0259n\u0259sind\u0259 s\u0131x\u0131lan Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin genefonduna vurulan \u0259n b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fmrah H\u00fcseynov<\/p>\n<p>Qeyd: Yaz\u0131 Az\u0259rbaycan G\u0259ncl\u0259r v\u0259 \u0130dman Nazirliyinin d\u0259st\u0259yil\u0259 &#8220;Rezonans&#8221; G\u0259ncl\u0259rin \u0130ctimai Birliyinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 elan olunmu\u015f m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 t\u0259qdim edilir.<br \/>\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genefondumuza vurulan z\u0259rb\u0259 Narkotikaya alud\u0259\u00e7ilik al\u0131\u015fqanl\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r Narkomanl\u0131\u011f\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. H\u0259l\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l narkotik t\u0259rkibli vasit\u0259l\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlara yunan, roma, \u0259r\u0259b alim v\u0259 h\u0259kiml\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Avropa v\u0259 Asiya qit\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f xalqlar\u0131n mifologiyas\u0131nda ya\u011fl\u0131 xa\u015fxa\u015f insanlar\u0131n a\u011fr\u0131 &hellip; <a href=\"https:\/\/rezonans-ypu.com\/?p=140\">Okumaya devam et <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-140","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kiv"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=140"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":142,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions\/142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rezonans-ypu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}